جوکیں کشک

اسماعیل امیری                                                                                

 چہ مروچیگءَ باز پیسرتر ، مئے عالمیں شاعر مولوی عبداللہ پیشّنیءَ ٹکّ و درا گشتگ ات :

" رَہ تئی سڑک انت مثل جوک

زیت کن وت ءَ بندءَ بہ موک "

 بزاں مئے راج و ملکءِ مستریں مسئلہ بندیگی انت، مئے راجءِ ایردستی انت، مئے حقانی پادمالی انت، دری واکدارانی زوراکی و حاکمی انت ۔

 درآمدانی زوراکیءِ داستان دراج انت ۔ اداں مراد تاریخءِ بیان کنگ نہ انت ، بلے اگاں ایرانءِ اسلامی جمھوریءِ ھمے بیست و ھشتیں سالانی سرا چمشانکے دیگ ببیت ، چہ اشاں ھر سال ، ھر ماہ، ھر روچ و دمان چہ ایرانءِ راجانی پر سوزیں ‏غم و اندوھاں سر ریچ انت ۔ سالاں یل دئے ، ھمے گوستگیں دوئیں سئیں ماھاں بگند ، بید چہ گر و بند و کشت و کوشءَ دگہ چیزے گندگ نبیت ؛ چو کہ :

بے گناھیں ورنایانی پاھو دیگ

گوں لٹ و کٹء ناکردھیں گناھانی منینگ

گاڑیانی سرا تیر گواری

گریبیں مردمانی لوگانی پروشگ

 پمیشا ، نوں مردم گوں ایرانءِ وتگڑیں اسلامی جمھوریءِ انسان دشمنیں کردانی تجربہ کنگءَ پد ، شرّیءَ زانت ، ایرانءِ راجانی رکگ چہ اے عذاباں ، اولی گامگیج ھمے راج دشمنیں حکومتءِ چپیگ کنگ انت ۔ چیّا کہ نوں شرّیءَ ثابت بیتگ کہ چہ اے واکداراں انسانیت و مردمگریءِ ھچّ پیمیں امید نیست ، چو کہ ملّا نورمحمد بم پشتیءَ ، رضاشاھی حکومتءِ دورءَ گشتگ ات ؛ اگاں :

"ھشاش  چو  ڈاڈری  جمپاں  کلان بیت

اَمُنت  چو  ارزنءِ  دانءَ   کسان   بیت

زری  ماھیگ   پر آ  ڈنّءَ  تچان   بیت

اگاں عقرب گوں پورءَ جی و جان بیت

منی  بغض و  حسد  اوداں  زیان  بیت

گڈا   منی   تئی  سُھل  و   تران   بیت"

 ایرانءِ نام گپتیں اسلامی جمھوریءِ پروش دیگ و چَپّیگ کنگ آسان نہ انت ؛ جدّ و جھد باید پہ رھبند دیما بہ روت ۔" کنگرہ ملّیتھای ایران فدرال"ءِ جوڑ بیگ و ایردستیں راجانی جھد ماں ھمے پڑءَ ، منی ھیالءَ منزلءِ نیمگا راستیں کشکءَ گام جنگ و دیما روگ انت ۔

 بلے ما بلوچ وت کجا اوشتاتگیں ، ما مولوی عبداللہءِ گوانک اشکتگ ؟ آ گشیت :

"رہ  تئی  سڑک انت  مثل  جوک "

 جی، اے کوکار دیرانت کہ لھتے سرمچاراں اشکتگ ات ؛  شھید" رحیم زردکوھی"ءَ گوں وتی ھوناں مادنیں کشکے رند ات ۔ ھمے کشک انت کہ مروچی جوک بیتگ و مئے زانتکار و ورنا ٹولی ٹولیءَ وتی بورءَ تاچگءَانت ۔ درست گشنت کہ ھمے جوکیں کشک و مادنیں راہءَ روان انت ۔ لھتے گشنت آھانی بور پادموش انت ؛ ٹولی یے گشیت آھانی مرکب رھوارانت ؛ چیزے گشیت چار دست انت و لھتے انچیں ھم ھست کہ ماں رنگ راھاں سرسرجنان و لھتکے انگت ھم وتی ذھنءِ تھا رودینتگیں تئوری و فکران گر و چیلّ انت ۔

 اگاں اے درست منّ انت و گشنت :

"جی  مئے  وتی  ملک   کھن

میریں    بلوچانی        وطن

رشک  یمن  ،  داغ      ختن

دوست ئے بسے نزدیک من

ھنچو   کہ  ساہ   اندر   بدن

تئی  ڈوک و ڈل   درّ  عدن

گز و کنر  سرو  و  یاسمن

زیرّک   چو  شاخ  نسترن"

 منی ھیالءَ ھما درستیں بلوچ کہ اگاں اے گالاں سرپد بنت ، بوت نہ کنت  وھدے کہ کمالان اشاں الھان بکنت گوں آییءَ ھمتوار مبنت ۔

 اگاں ما درست گوں ھمے گالاں ھمتواریں و درست یکّیں مادنیں کشکءَ گام جنانیں گڑا آ کجام اڑ و جنجال انت کہ اے شاعریءِ میوزیکءَ ، ما گوں وتی سازانی ھوریءَ جوڑ کت نکنگءَایں ۔ ھما میوزیک کہ درستانی دلءَ ایر ببندیت و درست ھم گٹ و ھم توار ببنت و بہ گشنت :

"دنیا    چو  استینءَ     شلوک

جنت و گوزیت  مثل  گروک

رہ تئی سڑک انت مثل جوک

زیت کن وتءَ بندءَ بہ  موک

رُنت  و مشیت  تھمءِ  کشوک"

 مروچیگیں وھد و زمان گوں تیزیءَ دیما روان انت ۔ اے برق رواجیں زمانگءِ پاداں ، ما و شما گوں وتی کنٹ گامیءَ چون ھمراہ بیت کنیں ؛ ھنچو کہ ھنی پشت کپتگیں ، اگاں ھوش و سار مکنیں و وتی وس و واکءَ ھورکاریانی تھا یکجاہ مکنیں ، گڑا بزاں چہ منزلءَ روچ پہ روچ دیرتر بیان بئیں ۔ وھد پر ما نہ اوشتیت و نئیکہ رندا چہ پشومانیءَ چیزے حاصل بیت انت۔ گڑا بزان ات کہ :

"ھنّوں   شمارا   فرصت انت

تھم کارءِ  شرّیں   مدّت انت

مرداں   شمارا   مھلت انت

ھمّت کن ات  کہ انگت انت

ھر کار پہ  بود و ھمّت انت"

 بلوچ ھچبر بے بود نہ بیتگ ، بلے گوں بودءَ ھور ھمّت لوٹیت ، ھورکاری و ھشرءِ ضرورت انت ۔ ڈگارءِ نمبءَ ھشگءَ مئیل ات ؛ اگاں نمب ھشک بیت ، دھل نہ رُدیت ۔

 من زاناں کہ عملءِ پڑءَ پہ ھورکاریءَ یکجاہ بیگ چو آسان نہ انت کہ مردم گپّءِ تھا گشیت ، خاص پر ما بلوچاں ۔ ستر کہ مارا سگ و اوپار ھم ھست ، یکدگرءِ سلامءَ علیک ھم گشیں ، یکیں دیوانءِ تھا نندیں و یکدگرءِ احترامءَ ھم کنیں بلے باید پہ بژن اے راستیءَ ھم بہ منّیں کہ اے سیاسی نزوری مارا میراث رستگ کہ تپاکی و یکجاھیءَ ، کستری و مستری و یکدگرءِ رندگیری زانیں ۔ میراثے کہ چہ چاکری عھدءَ انگت مارا گون انت ۔

" لاشار   پہ  وتی   احترام ءَ

پاگ اش  بست پہ گوھرام ءَ"

 انوں ھم ، وھد پہ وھد اے پاگ بندیءِ دود برجاہ انت ؛ پاگ بندی یے کہ چہ پرشت و پروش و راجی جھدءِ نزورتر کنگءَ دگہ ھچّ وڑیں سیتے ندنت ۔ بلے کج انت آ میران کہ چاکرءِ بورءِ واگءَ بداریت و بہ گشیت :

"چاکر  تو  چیّا  بے  سارئے

براتاں  ماں  زرء  اوگارئے"

 ھما میران کہ آ ، وھدءِ جاوراں سرپدات بلے بژن انت کہ آسناک و دیرنچار و ناسرپدیں مردانی شگان سگ ات نہ کت انت کہ آھاں گشتگ ات :

"میران  گونڈلاں   سرھمینتگ

ھندیاں     مترسے      داتگ

چرّوک  و  رجوکیں   تیراں

بلّ  و  چوٹ دپیں   کاٹاراں"

 چشیں شگان ھر وھدءَ جنگ و بھتام بندگ بیتگ انت و انگت ھم بنت ۔ درستیں انسان یک وڑا فکر نہ کننت ، یک وڑا نہ ورانت و یک پیما نہ پوش انت ۔ اے انسانی فطرت انت،ھنچو کہ نیچر و طبیعتءَ رنگارنگ انت ۔ ھمے رنگینی وت ڈولدارانت ، زیباانت و سپہ دارانت ۔ بلوچ ھم انسان انت ، بلوچ ھم  ھمے دنیا و ھمے رنگارنگی طبیعتءِ تھا زندگی کننت ، آ ھم چہ طبیعتءِ اے قانونءَ مستثنی بیت نہ کننت ۔

 بلوچءِ سیاسی دنیا ءِ رنگ رنگی بیگ ھم غیر فطری و غیر طبیعی چیزے نہ انت ۔ بلے ھنچو کہ من پیسرا گشت ، وھدءِ ضرورت انت ، بلوچءِ سیاسی جاور و جھانی حالاتانی لوٹ انت کہ بلوچ گوں وتی ھمے نھالانی ھواریءَ بلوچستانءِ باگءَ آباد بکننت ۔

 پرچیا کہ مئے ملکءَ زوراک و رستر صفتیں واکداراں آس مانداشتگ ، چو ھیکّ و لدیگاں مئے کشارءِ تھا کپتگ انت ۔ مئے کرت کرتیں کشار آدرہ بیگءَ دیر نہ کننت اگاں ما ھوریگءَ بنداں بُرزتر و پَلّاں بزتر و مُھرتر مکنیں ۔

 وھدیکہ مردم ناروائیں حکومتءِ اے وڑیں زورانسریاں گندیت و ماریت ، جبینءَ آس لگیت مجگ سُچیت و کلکٹیت ؛ ھوش روت و جوش کئیت ۔ بلے اے جوش باید چو پیشّی آسءِ برانزءَ مبیت کہ باھند کنت و ایر مریت ؛ چو گزی اشکرءَ مبیت کہ دمانءَ سارت ببیت بلکیں چو چگرد و کھیری انگراں ۔ اے دیرجلیں انگرانی گرمی ءِ جوش ھما وھدی کارآمد بیت کنت کہ گوں ھوش و ماشءَ کارمرز ببیت ، ھما راہءَ رھادگ بگریت کہ گوں مادنیں دگ و جوکیں کشکءَ بہ روت و ھور ببیت ۔ ھما مادنیں راہ کہ بلوچءَ پہ منزلءَ سر بکنت ۔ بلوچءِ منزل وت مستری انت ۔ پہ منزلءِ رسگءَ تپاکی الّمی انت ۔